محتوا و پیام کاریکاتور موهنی که در روزنامه شرق منتشر شد، علی رغم همه روشنی هایش، ظاهرا" برای عده ای محل تردید بوده و در کنار عاملانی که می خواهند روی ماجرا ماله بکشند، کسانی نیز دیده می شوند که منتقدان و معترضان را به «تساهل و تسامح» دعوت می کنند و اصرار می ورزند که «ان شاءالله گربه است».

اما حتی همان بزرگوارانی که سعی کرده اند کاریکاتور را «آن طور دیگر» تفسیر و متهمان را تبرئه کنند، در خاتمه مجلس وعظ، چون توجیهات خویش را کارگشا نیافته اند، روزنامه و کاریکاتوریست را صرفا" مستحق دریافت «تذکر» دانسته اند. جان کلام آنکه همه ناظران منصف، در موهن بودن آنچه در ستون «کارتن خواب» شرق منتشر شد، اتفاق نظر دارند. اما به نظر می رسد مروری موشکافانه بر آنچه گذشته، خالی از ضرورت نباشد.

در دانشگاه های مطرح جهان، برای آموزش تحلیل پیام، معمولا" برای دانشجویان تاریخ، ارتباطات، علوم سیاسی، زبان شناسی و بعضا هنر، واحدهایی درسی تحت عنوان «تحلیل گفتمان» (Discourse Analysis) تعریف می شود. بر اساس آنچه در محتوای درسی «موسسه تاریخ شناسی ویسکانسین»،«دانشگاه ایلینویز شمالی» و چند دانشگاه دیگر آمده، استادان معمولا" دانشجویان خود را توصیه می کنند تا برای تحلیل پیام آثار کاریکاتوری، سعی کنند به سوالاتی از این قبیل پاسخ گویند:

1- چه کسی و در کدام رسانه، کاریکاتور را منتشر کرده است؟

2- اشیائی را که در طرح می بینید لیست کنید.

3- کدام یک از این موارد، سمبل هستند و مابه ازای بیرونی آن نمادها کدام است؟

4- عملی که در طرح در حال انجام است را توصیف کنید.

5- کدام گروه های اجتماعی ممکن است مخالف یا موافق پیام باشند؟ (به ماهیت رسانه ناشر توجه کنید)

 6- رابطه این کاریکاتور با زمان انتشار آن چیست؟ سعی کنید رویدادی را که در زمان انتشار کاریکاتور در جریان است، و مهم ترین اخبار جاری آن ایام را تشریح کنید

7- موضع طراح و ناشر را در رابطه با رویداد جاری شناسایی کنید. 8- حال، پیام کاریکاتور را بیان کنید.



ادامه مطلب ...